UMOWA POWIERNICZA I JEJ ZASTOSOWANIE

Umowa powiernicza generalnie polega na zobowiązaniu się powiernika do świadczenia usług, dotyczących realizacji określonych interesów powierzającego, który w tym celu dokonuje na jego rzecz przysporzenia. Jest to przykład tak zwanej umowy nienazwanej, która swoją istotą przypomina umowę zlecenia. Do takowych, które nie są uregulowane konkretnymi przepisami, stosuje się art. 750 KC, o następującym brzmieniu:
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, czyli art. 734- 749, 751 KC.

Co do zasady umowa ta jest odpłatna (z dołu) a do jej zawarcia nie jest wymagana szczególna forma ( istnieją wyjątki np. art. 180 k.s.h. o formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi), natomiast treść powinna zawierać przede wszystkim: określenie stron i celu umowy; prawa i obowiązki stron; określenie rzeczy lub praw będących przedmiotem zobowiązania oraz czasu jej trwania; warunki, od których spełnienia będzie zależało otrzymanie przez beneficjenta rzeczy lub prawa, jak również należy określić czas jej trwania. Warto także zwrócić uwagę na art. 734 § 2 KC, który może być tu stosowany – W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie oraz na to by określić warunki na podstawie, których zostaną ustalone między innymi wynagrodzenie oraz innego rodzaju rozliczenia.

Co więcej umowa ta może wystąpić w trzech rodzajach a rozróżnienia dokonuje się ze względu podmiot, który w czasie umowy będzie właścicielem powierzanego przedmiotu powierniczego i są to między innymi:

Powiernictwo fiducjarne – prawo własności rzeczy lub prawa zostaje przekazane powiernikowi by ten nimi zarządzał w interesie powierzającego (własność + zarząd).

Powiernictwo upoważniające – prawo własności pozostaje u powierzającego, który przekazuje powiernikowi jedynie uprawnienie do zarządzania obcym majątkiem w swoim imieniu, samemu je tracąc (zarząd + uprawnienie zbliżone do właściciela).

Powiernictwo polegające na przewłaszczeniu na zabezpieczenie – prawo własności rzeczy ruchomej zostaje przekazane powiernikowi np. pod warunkiem rozwiązującym, którym może być między innymi zaspokojenie wierzytelności (własność + warunek rozwiązujący ale istnieją również inne kombinacje).

Istotną kwestią dla powiernika, poza osiągnięciem danego celu jest odzyskanie powierzonej rzeczy w przypadku: zakończenia trwania umowy, gdy powiernik wykonuje ją w sposób naruszający warunki itd. By uprzedzić potencjalne problemy z tym związane należy się zastanowić nad odpowiednim ukształtowaniu umowy przy jej zawieraniu. Sprawa ta nie powinna zostać zbagatelizowana, ponieważ przekazując swoją własność lub prawo zarządu nad rzeczą musimy być świadomi, że powiernik może skutecznie nią rozporządzać. Ustawodawca przewidział odpowiednie uregulowania w art. 59 KC, które dodatkowo chronią powierzającego i tak w razie zawarcia przez powiernika umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu powierzającego, to może on żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do siebie, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Dla lepszego zabezpieczenia swoich interesów powierzający może zastrzec warunek rozwiązujący w określonych sytuacjach oraz karę umowną, która odsunie powiernika od nieuczciwych praktyk. Jeżeli natomiast z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania tej umowy, powierzający poniesie szkodę (damnum emergens i lucrum cessans), która nie jest następstwem okoliczności, za które powiernik nie ponosi odpowiedzialności, to powierzającemu przysługuje ochrona na podstawie art. 471 KC.

Jeżeli do zawarcia umowy dochodzi przed śmiercią albo utratą zdolności do czynności prawnych powierzającego, przewidujący taką możliwość, powinien zastrzec w umowie czy te zdarzenia mają być przyczyna wygaśnięcia umowy, w przeciwnym razie umowa będzie trwać nadal. Jeżeli natomiast dojdzie do śmierci albo utraty zdolności do czynności prawnych powiernika (a nie postanowiono inaczej) to umowa wygaśnie. Możemy dostrzec, że umowa ta cechuje się dużą swobodą paktowania, ponieważ strony w szerokim zakresie maja prawo do regulowania jej treści w wybrany przez siebie sposób.

Umowę powierniczą można zastosować w celach windykacyjnych na podstawie powierniczego przelewu wierzytelności. W takim przypadku będzie ona polegała na zobowiązaniu się powiernika do odzyskania określonych należności od dłużnika powierzającego, który, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom prawa ani zapisom umownym, przeleje na powiernika daną wierzytelność. W tym momencie dalszą treść można modyfikować dowolnie, ustalając jaka część wyegzekwowanych należności, w którym momencie lub pod jakim warunkiem ma wrócić na własność do powierzającego. Dzięki zastosowaniu tej konstrukcji prawnej strony przy pomocy jednej umowy realizują znamiona przynajmniej 2 czynności cywilnoprawnych: umowy zlecenia oraz przelewu wierzytelności. Należałoby również odpowiedzieć na pytanie dlaczego powiernik ma na siebie przyjmować tego typu zobowiązanie? Odpowiedź jest zasadnicza – dla określonej umownie korzyści, jeżeli natomiast takiej nie zastrzeżono a ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, to za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie według obowiązującej taryfy a jeżeli taka nie istnieje to wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy (art. 735 KC). W momencie dokonania przelewu, powiernik w stosunkach zewnętrznych (tzn. ze swoim dotychczasowym dłużnikiem) przestaje być wierzycielem, natomiast zostaje wykreowany nowy stosunek (wewnętrzny) między powierzającym a powiernikiem. Mimo że to właśnie powierzający dokonuje przelewu wierzytelności to nie przestaje być wierzycielem w wyniku zobligowania się powiernika do podjęcia konkretnych czynności. W skrócie, można powiedzieć, że dochodzi do zmiany dłużników i wierzycieli, oraz wykreowania się nowych w toku powstających stosunków (pierwotne stosunki łączyły 2 zainteresowane podmioty, wtórne z kolei łączą 2 razy 2 osoby, przy czym jedna osoba właśnie powiernik występuje w obu stosunkach raz po stronie dłużnika a raz wierzyciela, pierwotny stosunek zostaje zmodyfikowany przez zmianę wierzyciela a drugi stosunek jest wykreowany od nowa, niezmienna pozostaje w zasadzie sytuacja dłużnika pierwotnego, który musi oddać „to samo” ale innej osobie). W związku z wplataniem się powiernika w 2 zobowiązania, odpłatność umowy powierniczej wydaje się uzasadniona.

Umowa powiernicza (fiducjarna) jest również przydatna w prawie spółek. Biorąc pod uwagę postanowienia KSH o niemożliwości powierzenia prowadzenia spraw spółki innym osobom aniżeli wspólnikom, jeżeli dana osoba jest odpowiednim kandydatem do tego typu przedsięwzięcia to może zostać z nią zawarta interesująca nas umowa (tajna albo jawna), w ramach której zostaną powiernikowi przekazane udziały spółki dzięki czemu będzie on uprawniony do zajęcia się jej sprawami (zgodnie z treścią umowy). Podobnie można ja wykorzystać gdy dana osoba działa w dwóch różnych spółkach o takim samym profilu działalności, gdzie w jednej ze spółek zobowiązała się do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej, inny przypadek kiedy można ją wykorzystać to potrzeba dokapitalizowania spółki z o.o. , również w wielu przypadkach pozwala pozostać powiernikowi anonimowym, jeżeli wymaga tego jego interes.

Reasumując umowa powiernicza poza kreowaniem stosunku zobowiązaniowego związana jest również z kreowaniem stosunku rzeczowego, polegającego czy to na przeniesieniu własności, czy na przekazaniu szeroko pojętej rzeczy w zarząd. By zobowiązanie zostało wykonane prawidłowo powiernik powinien udzielać powierzającemu potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy a po wykonaniu umowy lub po wcześniejszym jej rozwiązaniu złożyć mu sprawozdanie. Powinien też wydać powierzającemu wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym. Powiernikowi nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i pieniędzy powierzającego, za to on powinien zwrócić powiernikowi wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zobowiązania; powinien również zwolnić go od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym. Jeżeli wykonanie zobowiązania wymaga wydatków, powierzający powinien na żądanie powiernika udzielić mu odpowiedniej zaliczki. Roszczenia związane z tą umową przedawniają się zgodnie z art. 751 KC.STOSUNEK Z TYTUŁU UMOWY POWIERNICZEJ

Advertisements
Galeria | Ten wpis został opublikowany w kategorii Uncategorized. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s